Vezir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Vezir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

12 Eylül 2017 Salı

Kütahyalılar Serisi: Abdurrahman Nureddin Paşa

Esbak Başvekil ve Adliye Nazırı Abdurrahman Nureddin Paşa

1836 senesinde Kütahya'da doğan Paşa, Hacı Ali Paşa'nın oğludur. Babası sayesinde iyi bir eğitim aldı. Çeşitli mutasarrıflıklar ve valilikler ardından 2 Mayıs 1882'de başvekil unvanıyla Said Paşa'nın yerine sadrazam olan Paşa, Mısır'da meydana gelen Arabi Paşa hadisesini askeri yolla halletme konusunda ısrar edince, Sultan Hamid'in kendisini devirmek için asker topladığı jurnallerini ihtimal yorumlamasıyla 12 Temmuz 1882'de azledildi. Rutin olduğu üzere hemen Kastamonu Valiliği ile başkentten sürüldü ve 9 yıl süresince bulunduğu bu görevde bölgede müthiş bir intiba bırakarak pek çok eser meydana getirdi. Aydın ve Edirne Valilikleri ardından, iffet ve yüksek ahlakı ile meşhur Paşa, 1895 senesinde Adliye Nazırlığına atanarak 12 yıl süreyle bu makamı en uzun süre işgal eden nazır olarak tarihe geçti. Sultan Hamid'in istibdat devrinde bunun aslında tek bir yolu vardır: Sultan'ın sürekli huyuna gitmek. Aksinin akıbeti pek çok örnekle maruftur. Fakat Abdurrahman Paşa, yüksek seciyesi gereği ve adaletin yerini bulması uğrunda Sultan Hamid'e dahi kafa tutmaktan çekinmemiştir. Halil Rıfat Paşa'nın sadareti sırasında hastalığının artması üzere vekaleten bu görevi de yürüten Paşa, sadrazamın vefatı üzerine teklif edilen vazifeyi ise sunduğu bağımsız çalışma şartları doğal olarak Sultan Hamid tarafından kabul edilmeyince reddetmiştir. II. Meşrutiyet ardından emekli olan Paşa, ayan azalığı tekliflerini de kabul etmemiştir. 1912 senesinde vefat eden Paşa, Fatih Camii haziresinde, hemen Fatih Türbesi yanına defnedilmiştir. Geride ise dürüstlükle anılan kıymetli bir isim bırakmıştır.

Lala Hüseyin Paşa'nın Kabrinin Tespiti

Tespit ettiğimiz Lala Hüseyin Paşa'nın kabri. © 2017
Pertev Mehmed Paşa akrabalarından ve saray çıkışlıdır. Pojega (Pozga) Beyi olarak saraydan çıkmış, 1551'de Budin Beylerbeyi olmuştur. 1559/60'da Kanuni Sultan Süleyman'ın oğlu Şehzade Selim'e "Lala" olmuş ve vezir rütbesi verilmiştir. Şehzade Selim'in yanında Kütahya'da bulunmuş ve şehzade Sultan Selim II adıyla tahta yürüyünce 1566'da Hüseyin Paşa da Anadolu Valisi olmuştur. 1569 senesinde Konya Valiliği ile Kıbrıs Muhafızı, devamında Rumeli Beylerbeyi olmuştur. Buradan azledildikten sonra kubbe vezirliğine getirilmiştir. Hicri 980, miladi 1572/73 senesinde İstanbul'da vefat etmiştir. Sicill-i Osmani'ye göre hasis ve hırslı biriydi. (SO,C.III,s.724)

Hüseyin Paşa Edirnekapı'da yaptırdığı sebilin yanına defnedilmiştir. Günümüzde bu alan İstanbul çevre yolu yanında Fethi Çelebi Caddesi üzerinde Mısır Tarlası Mezarlığı ile yan yanadır. Daha sonra bu alanın yanına Köse Bahir Mustafa Paşa tarafından bir tekke ve cami yaptırılmıştır. Günümüzde bu cami Mustafa Paşa'nın idam edilmiş olmasından dolayı Maktul Mustafa Paşa Camii olarak anılmaktadır. Kısa bir gezinti ve arama faaliyeti sonucu Hüseyin Paşa'nın kabrini bulmak mümkün oldu. Hüseyin Paşa'nın sebilinden ilk izlenimlerimizde herhangi bir emare göremedik. Cimriliğinden dolayı "Lala" lakabı yanında kendisine "Tütünsüz Paşa" da denilmiştir. (Uzunçarşılı,Kütahya Şehri,s.147)

Hüseyin Paşa, Kütahya'da Mimar Sinan'a ait yegane yapı olan, vakfiyesi Şubat 1570 tarihli Lala Hüseyin Paşa Camii ve Hamamı'nı yaptırmıştır. Kitabesi yoktur. Camisi halen mamur olmasına rağmen hamamı her nasıl olduysa özel mülke girmiş ve şuan metruk ve harap haldedir. Umarız bu hatadan en kısa sürede dönülür. (İlave: Şuan hamamın kamulaştırması tamamlanıp restorasyon işlemleri başlamıştır.) Bugün Kütahya'da Hüseyin Paşa'nın adı bu eserlerinin yanında bir mahalle, bir cadde ve bir okulda da yaşamaktadır.

Paşa'nın kabri genel itibariyle sağlam kalabilmiştir. Bunda şüphesiz günümüzde yan tarafında bulunan Mustafa Paşa Camii'nin haziresi konumuna gelmiş olması büyük pay sahibidir. Bunu hemen 5-6 metre üst tarafında bu alandan sadece bir yolla bölünen Mısır Tarlası Mezarlığı'nda bulunan harap taşlara bakarak da idarak etmek mümkündür. Paşa'nın mezar kitabesi şöyledir:

"Sultan Süleyman
Vüzerâlarından Lala
Hüseyin Paşa
Rahmetullah-i aleyh"

Kütahya'da eser bırakmış Hüseyin Paşa'nın kabrinin tespiti bugün kendisini ziyaret ederek dua göndermek isteyenlere ve ilimiz sosyal tarihine karşı bir vazifemizdi. Hamdolsun gerçekleştirmek nasip oldu. Sizlerden ricamız gönderiyi paylaşarak bu tespitin yayılmasına olanak sağlamanızdır.

Ziyaret etmek isteyenler için tam adres:

Maktul Mustafa Paşa Camii Yanı (Suffa Vakfı Yanı)
Defterdar Mahallesi, Fethi Çelebi Caddesi
Ortakçıbaşı Sokak Kesişme Noktası
Eyüp / İstanbul

(Google Maps kullanan takipçilerimiz direkt Maktul Mustafa Paşa Camii diye arama yapabilirler.)

11 Eylül 2017 Pazartesi

Anadolu Eyaleti Tevcihi Hakkında Bir Hatt-ı Hümayun


Sultan III. Selim'in Kütahya (Anadolu) Eyaleti'ni Kadı Abdurrahman Paşa'ya vermesi (M. 1808) hakkında hatt-ı hümayunu:

"Benim Vezirim.
Abdurrahman Paşa'nın vürûdundan (gelişinden) memnun oldum. İstihsân olunduğu vech üzere (beğenildiğinden sebep) Üsküdar'da biraz eyyâm (gün kelimesi çoğulu) ikamet eylesün. Ve Kütahya Eyaleti tevcih olunmasına (verilmesine) irade-i seniyye-i şâhânem taalluk eylemiştir."