Mimar Sinan Eseri Lala Hüseyin Paşa Camii

Kütahya'da Mimar Sinan eseri olduğu düşünülen tek ayakta yapı olan Lala Hüseyin Paşa Camii üzerine birkaç kelam.

Geçenlerde yaptığımız ziyarette 4 nokta dikkatimizi celbetti. Bu olumsuz hususları sizlerle paylaşmak istiyoruz.

1- Avkudaki, fotoğrafta da görülen tarihi şadırvan harap halde kaderine terk edilmiş görüntüsü veriyor.

2- Abdesthane tarafında bulunan Kütahyalı şair ve eşraftan Delilbaşı Ömer Talib Paşa'nın kabri toprağa gömülmüş halde ve lahit ekleri birbirinden ayrılmak üzere. Başucunda herhangi bir bilgi levhası yok.

3- Tarihi camiye ana kapıdan girdikten sonra o da nesi, bir elektrikli kayar kapı! Çok yakışmış ve cuk oturmuş!!!

4- Mihrab ile vaaz kürsüsü arasındaki (mihrabın solu) duvarda ciddi bir çatlak göze çarpıyor ki en önemlisi de bu.

Sizin de dikkatinizi çekiyor mu bilmem. Restore edilen camiler veya diğer yapılar 10 yılı ya dolduruyor ya doldurmuyor tekrar restorasyona giriyor. Her defasında da özgünlüğünden çok şey kaybediyor. Zaten restorasyonu kimler yapıyor, hangi şartlara dikkat ediliyor ve ne şekilde denetleniyor oralara hiç girmiyorum. Yollarımız gibi aynı. Her sene bir kat daha zift! Bu tarihi yapıların bağlı olduğu kurumlarda ve ihaleleri alan firmalarda ciddi manada yetişmiş insan problemi olduğunu düşünüyorum. Bilmem katılır mısınız...

Saygılar... 10.10.2017

Lala Hüseyin Paşa'nın Kabrinin Tespiti

Tespit ettiğimiz Lala Hüseyin Paşa'nın kabri. © 2017

Pertev Mehmed Paşa akrabalarından ve saray çıkışlıdır. Pojega (Pozga) Beyi olarak saraydan çıkmış, 1551'de Budin Beylerbeyi olmuştur. 1559/60'da Kanuni Sultan Süleyman'ın oğlu Şehzade Selim'e "Lala" olmuş ve vezir rütbesi verilmiştir. Şehzade Selim'in yanında Kütahya'da bulunmuş ve şehzade Sultan Selim II adıyla tahta yürüyünce 1566'da Hüseyin Paşa da Anadolu Valisi olmuştur. 1569 senesinde Konya Valiliği ile Kıbrıs Muhafızı, devamında Rumeli Beylerbeyi olmuştur. Buradan azledildikten sonra kubbe vezirliğine getirilmiştir. Hicri 980, miladi 1572/73 senesinde İstanbul'da vefat etmiştir. Sicill-i Osmani'ye göre hasis ve hırslı biriydi. (SO,C.III,s.724)

Hüseyin Paşa Edirnekapı'da yaptırdığı sebilin yanına defnedilmiştir. Günümüzde bu alan İstanbul çevre yolu yanında Fethi Çelebi Caddesi üzerinde Mısır Tarlası Mezarlığı ile yan yanadır. Daha sonra bu alanın yanına Köse Bahir Mustafa Paşa tarafından bir tekke ve cami yaptırılmıştır. Günümüzde bu cami Mustafa Paşa'nın idam edilmiş olmasından dolayı Maktul Mustafa Paşa Camii olarak anılmaktadır. Kısa bir gezinti ve arama faaliyeti sonucu Hüseyin Paşa'nın kabrini bulmak mümkün oldu. Hüseyin Paşa'nın sebilinden ilk izlenimlerimizde herhangi bir emare göremedik. Cimriliğinden dolayı "Lala" lakabı yanında kendisine "Tütünsüz Paşa" da denilmiştir. (Uzunçarşılı,Kütahya Şehri,s.147)

Hüseyin Paşa, Kütahya'da Mimar Sinan'a ait yegane yapı olan, vakfiyesi Şubat 1570 tarihli Lala Hüseyin Paşa Camii ve Hamamı'nı yaptırmıştır. Kitabesi yoktur. Camisi halen mamur olmasına rağmen hamamı her nasıl olduysa özel mülke girmiş ve şuan metruk ve harap haldedir. Umarız bu hatadan en kısa sürede dönülür. (İlave: Şuan hamamın kamulaştırması tamamlanıp restorasyon işlemleri başlamıştır.) Bugün Kütahya'da Hüseyin Paşa'nın adı bu eserlerinin yanında bir mahalle, bir cadde ve bir okulda da yaşamaktadır.

Paşa'nın kabri genel itibariyle sağlam kalabilmiştir. Bunda şüphesiz günümüzde yan tarafında bulunan Mustafa Paşa Camii'nin haziresi konumuna gelmiş olması büyük pay sahibidir. Bunu hemen 5-6 metre üst tarafında bu alandan sadece bir yolla bölünen Mısır Tarlası Mezarlığı'nda bulunan harap taşlara bakarak da idarak etmek mümkündür. Paşa'nın mezar kitabesi şöyledir:

"Sultan Süleyman
Vüzerâlarından Lala
Hüseyin Paşa
Rahmetullah-i aleyh"

Kütahya'da eser bırakmış Hüseyin Paşa'nın kabrinin tespiti bugün kendisini ziyaret ederek dua göndermek isteyenlere ve ilimiz sosyal tarihine karşı bir vazifemizdi. Hamdolsun gerçekleştirmek nasip oldu. Sizlerden ricamız gönderiyi paylaşarak bu tespitin yayılmasına olanak sağlamanızdır.

Ziyaret etmek isteyenler için tam adres:

Maktul Mustafa Paşa Camii Yanı (Suffa Vakfı Yanı)
Defterdar Mahallesi, Fethi Çelebi Caddesi
Ortakçıbaşı Sokak Kesişme Noktası
Eyüp / İstanbul

(Google Maps kullanan takipçilerimiz direkt Maktul Mustafa Paşa Camii diye arama yapabilirler.)