Saadet (Saadeddin) Camii Yanına Yapılan Hazer Dinari Anıtı

İsmail Hakkı UZUNÇARŞILI merhum Kütahya Şehri isimli eserinde şöyle bir bilgi aktarıyor; “Evliya Çelebi de Hezar Dinari’yi Germiyan hükümdarının veziri olarak gösterip Kütahya’da metfun olduğunu söyler. Mahalli rivayete göre Hezar Dinari Saadettin Camii denilen ve evvelce mescidi olan mahalde metfundur. (Dikkat!) Şimdi burada Hezar Dinari’nin olmak üzere gösterilen bir kabir varsa da kitabesi yoktur.”

1932 baskı tarihli kitap Uzunçarşılı'nın Kütahya İdadisi hocalığı dönemi ve 1920'li yıllardaki araştırmalarını kapsıyor. Demek oluyor ki bu tarihlerde kitabesiz bile olsa cami çevresinde bir mezar vardı fakat sahip çıkılmadığı için kayboldu. Bu konuyu grup döneminde biraz acemice bile olsa "Bir Şehir Fatihinin Kabrini Nasıl Kaybeder?" başlığı altında incelemiştik. 

Bugün geldiğimiz noktada 2016 yılında başlayan ve 2017'de tamamlanıp artık son düzenlemeler (ki sonradan tamamlandı) yapıldıktan sonra açılmaya hazır hale gelmiş bir makam daha doğrusu anıt alanımız var Hazer Dinari adına. Anıtın şekli, içeriği, yeri ve çevre düzenlemeleri konusundaki yorumları size bırakıyorum. Keşke eldeki verilerden daha fazlasını yapmak mümkün olup kabir bulunabilseydi. Lakin o dönemden kabirle ilgili ne bir fotoğraf ne de Uzunçarşılı haricinde net bir bilgi var! Geç kalınmış bile olsa Kütahya'nın sonunda fatihine sahip çıkmış olması önemli bir nokta. Bu sebeple vesile ve destek olup projede emeği geçenlere şükranlarımızı sunarım.

Kütahya'nın En Eski Türk (M.1233) Kitabesi: Yoncalı Hamam Kitabesi

Hamamın Anadolu Selçuklu hükümdarı 1. Alaaddin Keykubad'ın mabeyncisi Ramazan'ın kızı Gülmüş veya Gülümsen adında bir hanım tarafından yaptırıldığı kitabeden anlaşılmaktadır. Şahsi kanaatim Gülümsen yönündedir. İsim konusunda ne yazık ki kitabeden net bir ifade çıkarılamamaktadır. Kitabe Yoncalı Alaaddin Keykubad Camii yanında yer alan hamama aittir. Camide bir kitabe yoksa da yapılış tarihi hususunda hamam kitabesinde yer alan yılla aynı olduğu yönünde ciddi görüş birliği vardır. Son restorastonda kitabe iyice beyazlatıldığından (!) ve o kısım düzensiz, karışık bir hatla yazıldığından çıplak gözle sonuç elde etmek imkansız hale geldi. Lakin bu kitabenin üzerinde Kütahya'nın en eski kitabesi olması hasebiyle mutlaka birgün birileri çalışacaktır düşüncesindeyiz. Ekte yer alan fotoğraflardan ilki kitabenin güncel hali, ikincisi ise Uzunçarşılı'nın paylaştığı metindir.

Kitabenin Güncel Hali - © 2017

Merhum Uzunçarşılı'nın Kütahya Şehri Kitabında Verdiği Metin

Kütahya'nın En Eski Türk Devri Kitabesini Barındıran ve Artık Metruk (!) Hamamımız

Cami Cephesinden Hamam - © 2017

Hamam, Anadolu Selçuk hükümdarlarından 1. Alaeddin Keykubat zamanında hacip yani mabeyinci olan Ramazan isminde birinin kızı olan Gülmüş veya Gülümsen isminde bir hanım tarafından 1233 (631 H.) senesinde yaptırılmıştır. Hamamın soğukluk mahalli evvelce 4 büyük kemer üzerine istinat ettirilmiş bir kubbeden ibaret imiş. Bilahare kubbe yıkıldığından bunun yerine ahşap tavan yaptırılmıştır. Hamamın iç kısmında mustatil şeklinde bir havuz vardır. Bu kısma girilince sağda yüksek bir yer oturmaya ve soyunmaya mahsustur. (Uzunçarşılı, Kütahya Şehri, 1932, s. 21) Fotoğraflar 2016 Ağustos ayında çekilmiştir. Hamam günümüzde metruk haldedir. Restorasyon geçirmiş fakat sonrasında öylece terk edilmiştir. Camları kırık etrafı toz toprak içinde eski günlerini yad etmekte. Müze yapılması yönünde girişimler olduğu duyumlarımız arasındadır. Hep birlikte göreceğiz!

Kitabenin Bulunduğu Cepheden Hamam - © 2017