Şehzade Selim'in Kütahya'daki Sarayı Neredeydi?

Sultan Selim II

Merhum Hamza Güner'in Aksu Dergisinde çıkan bir yazıya göre 1558-1566 yılları arasında Kütahya'da bulunan ve buradan tahta çıkan ikinci sultan olan -ki ilki Yıldırım Han'dır- Şehzade bilahare Sultan Selim II bir Balıklı Mahallesi sakini idi. Buna göre şehzadenin harem ve selamlık olmak üzere iki parçadan mürettep olan büyük sarayı Balıklı Mahallesi'nde Zühtü Ihlamur, Ömer Karaa ve Ispartalı Hakkı Beylerin evleri dahil dar sokağa kadar uzanan alanda idi. Bölgedeki yangından sonra bahsi geçen evler yapılırken temellerinden bu saraya ait mermerler, şadırvan ve hamam kurna kalıntıları bulunmuş. 

Buradan ve Cedit Mahallesi taraflarında olduğunu bildiğimiz esbak sadrazamlardan Ali Paşa'nın sarayından (konağı) ve yine Balıklı dolaylarında kayıtlarına rastladığımız vezir saraylarından tek bir noktadan bahsetmenin mümkün olmadığı ve Saray Mahallesinde bulunan sarayın hükümet sarayı olup ikametgah olmadığı kesin diyememekle anlaşılmaktadır. Zaten konuya tafsilatıyla değinen tek kişi Evliya Çelebi'dir.

Şehzade Selim'in Kütahya Günlerine Dair Bir Minyatür

Nigâri'nin Bir Minyatüründe Kütahya'da Şehzade Selim (Sultan Selim II)

Kaynak: Gülru Necipoğlu, Sinan Çağı, Osmanlı İmparatorluğu'nda Mimari Kültür, Bilgi Ün. Yayınları.

Kütahya'dan Saraya, Saraydan Cellada: Gazanfer Ağa

Gazanfer Ağa Medresesi - Fatih / İstanbul (solda) ve Gediz Ulu Camii (sağda)

Sultan II. Selim, şehzadeliğinde Kütahya'da sancak beyliği yaparken iki çocuğu maiyetine almış. Cafer ve Gazanfer adlı bu çocuklar Şehzade Selim'in o derece itimadını kazanmışlar ki, padişah olunca Selim her ikisini de İstanbul'a götürmüş. Fakat yaşları ilerleyen bu gençleri hareme sokmak için hadım olmaları gerekmiş. Her ikisi de bu teklifi kabul eden gençlerden Cafer, hadımlık ameliyatının acısına dayanamayarak vefat etmiş. Fakat Gazanfer yaşamış. Selim II, Murad III ve Mehmed III devirlerinde hizmet etmiş. Hasodabaşılık, kapıağalığı derken sarayın değişmez kaidesi olarak kendini dibine kadar siyasetin içinde bulmuş. Nihayet bu sebepten hicri 23 Receb 1011, miladi 6 Ocak 1603'de canını cellada teslim etmiş.

Kimileri Gazanfer'e Macar asıllı derken kimileri Türk şeklinde aktarmaktadır. Fakat aslı ne olursa olsun Kütahya'da bulunduğu anlaşılmaktadır. İstanbul Fatih'te, Bozdoğan Su Kemerinin Haliç yönü hemen dibindeki medresenin banisidir Gazanfer Ağa. Kendisi de buradaki türbesinde medfundur. Vakfiyesinde adı "Kapıağası ve odabaşı Gazanfer Ağa bin Abdurrahman" adıyla geçmektedir. Vakfiyesinde ayrıca Kütahya (Eski) Gediz'de de bir cami ve sıbyan mektebi yaptırdığı anlaşılmaktadır. Bu cami 1553 yılında yaptırılmış ve günümüzde (Eski) Gediz Ulu Camii olarak bilinmektedir. Ayrıca (Eski) Gediz'de yine bir hamamı vardır. İlaveten Üsküdar'da da çeşmeler vakfetmiştir. Hayrı boldur yani. Bir vakit bu medrese Belediye Müzesi olarak kullanılmıştır. Bugün Fatih'teki Gazanfer Ağa Medresesi, Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı bünyesinde Gazanfer Ağa Medresesi Eğitim ve Kültür Merkezi adıyla hizmet veriyor. Hatta son olarak bildiğim kadarıyla müdürü de bir Kütahyalı idi.

Fotoğraflar:
Soldaki: Saraçhane'deki Gazanfer Ağa Medresesi (Sağ öndeki büyük kubbeli yapı türbesidir.)
Sağdaki: Eski Gediz Ulu Camii